Trí huệ trong công việc và cuộc sống: nhìn rõ, chọn đúng, buông đúng lúc

Nói đến “trí huệ”, nhiều người nghĩ đến những điều cao xa. Trong đời thường, trí huệ giản dị hơn nhiều: đó là khả năng nhìn rõ tình huống, chọn điều đáng làm, và biết buông điều không nằm trong tay mình. Người quản lý gặp những khoảnh khắc cần đến nó mỗi tuần: một quyết định khó, một người trong đội đang mệt, một việc không thể thay đổi dù cố đến đâu.

Bài này gợi ý ba câu hỏi thực hành, và một phần dành cho việc học hỏi từ chính những người bạn đang dẫn dắt.

1. Góc nhìn của bạn: ba câu hỏi của trí huệ

Nhìn rõ: “Điều gì thật sự đang xảy ra?”

Trước khi phản ứng, hãy tách sự việc khỏi câu chuyện mình tự kể. Sự việc: “Báo cáo nộp trễ hai tiếng.” Câu chuyện: “Người này thiếu trách nhiệm.” Hai thứ này khác nhau. Khi bạn nhìn thấy sự việc thay vì câu chuyện, bạn có thêm lựa chọn: hỏi nguyên nhân thay vì kết luận.

• Viết ra ba dòng: điều tôi thấy, điều tôi đang suy diễn, điều tôi chưa biết.
• Hỏi thêm một câu trước khi quyết định.

Chọn đúng: “Điều này có đáng để tôi dành sức không?”

Năng lượng của mỗi người có hạn. Trí huệ là chọn đúng chỗ để dùng năng lượng đó. Một cách thử: nghĩ đến kết quả sau một năm, xem việc này còn quan trọng không, và nó có phục vụ điều bạn thật sự coi trọng hay không. Nếu chưa rõ điều mình coi trọng, bài Khi thấy mông lung giữa đời có ba câu hỏi để bắt đầu.

Buông đúng lúc: “Điều này có nằm trong tầm tay tôi không?”

Nhiều căng thẳng đến từ việc cố kiểm soát điều không thể kiểm soát: thị trường, tính cách người khác, chuyện đã xảy ra. Hãy chia mọi điều làm phiền bạn thành hai cột: tôi có thể làm gì và tôi không thể làm gì. Dồn sức vào cột thứ nhất, và tập chấp nhận cột thứ hai. Buông không phải là bỏ mặc, mà là ngừng tiêu hao vào chỗ không thay đổi được.

2. Người của bạn: điều có thể học từ người tuyến đầu

Trí huệ không chỉ nằm ở cấp quản lý. Nhiều người lao động có trí huệ đời thường mà bạn có thể học, nếu bạn hỏi và lắng nghe. Đây là những điều thường thấy, để bạn quan sát trong tổ chức của mình, không phải kết luận cho mọi người:

• Biết điều gì thật sự quan trọng: nhiều người hiểu rõ mình làm việc vì gia đình, vì con, và chọn đúng những điều đó khi phải cân nhắc.
• Kiên nhẫn với điều không đổi được: ca kíp, thời tiết, đơn hàng gấp. Họ quen thích nghi thay vì than phiền.
• Kinh nghiệm thực địa: người đứng máy lâu năm thường nhìn ra vấn đề trước khi số liệu cho thấy.

Câu hỏi gợi ý cho một buổi trò chuyện ngắn: “Anh/chị đã học được điều gì từ công việc này mà sách không dạy?” và “Nếu anh/chị là tôi, anh/chị sẽ làm gì khác?”. Câu trả lời thường cho bạn nhiều hơn một báo cáo.

3. Thử ngay trong tuần này

1. Chọn một việc đang làm bạn khó chịu. Viết ra ba dòng: điều tôi thấy, điều tôi suy diễn, điều tôi chưa biết.
2. Chia những lo lắng của tuần thành hai cột: làm được và không làm được.
3. Hỏi một người trong đội câu hỏi ở phần 2 và lắng nghe mà không vội đánh giá.

Bài viết liên quan