Áp lực học tập và thi cử
12 tình huống thường gặp, chia theo 4 nhóm, từ góc nhìn của cha mẹ. Với mỗi tình huống, bạn đoán thử cách phản ứng là đúng hay sai, rồi lật xem đáp án và cách làm tốt hơn.
Nhóm 1: Điểm số và so sánh
Con mang bài kiểm tra 7 điểm về nhà.
“Con nhà người ta toàn 9, 10. Con nhìn lại mình đi!”
Vì sao: So sánh làm con mất động lực và nghĩ ba mẹ chỉ yêu con khi con giỏi.
Con học hành chăm chỉ dù bài khó.
“Ba/mẹ thấy con kiên trì ngồi giải bài khó, ba/mẹ thấy con cố gắng lắm.”
Vì sao: Khen nỗ lực và cách làm (không khen “thông minh”) giúp con hình thành tư duy phát triển.
Bạn muốn con học tốt hơn.
“Được 9 điểm thì thưởng 200 nghìn, dưới 8 thì cắt điện thoại.”
Vì sao: Thưởng phạt theo điểm làm con học vì phần thưởng và dễ gian lận khi sợ bị phạt.
Nhóm 2: Lịch học và nghỉ ngơi
Con học đến khuya mỗi ngày.
Bạn cùng con lập lịch có giờ nghỉ, đảm bảo ngủ đủ 8 giờ trở lên và vận động.
Vì sao: Ngủ đủ và nghỉ ngơi cải thiện trí nhớ, tập trung và tinh thần.
Bạn đăng ký kín lịch học thêm để con “khỏi rảnh”.
Bạn tự chọn, không hỏi con: “Ba mẹ đăng ký hết rồi, cứ đi học là được.”
Vì sao: Không có thời gian nghỉ, con dễ kiệt sức, mất hứng thú với học.
Con nói mình kiệt sức và muốn nghỉ một lớp học thêm.
“Ba/mẹ nghe con. Mình cùng xem lớp nào cần thật sự và lớp nào có thể nghỉ nhé.”
Vì sao: Nghe tín hiệu kiệt sức sớm giúp ngăn kiệt sức nặng hơn. Con thấy mình được tham gia quyết định.
Nhóm 3: Định hướng nghề nghiệp
Đến lúc chọn ngành, bạn đã có sẵn kế hoạch.
“Ba mẹ chọn ngành cho con rồi. Nghe ba mẹ là đúng.”
Vì sao: Con học ngành không phù hợp dễ chán nản, bỏ học hoặc cảm thấy đó là cuộc đời của người khác.
Con chưa biết mình muốn theo ngành nào.
Bạn cho con trải nghiệm: hỏi người trong nghề, tham quan, làm thử, gặp chuyên gia hướng nghiệp, cùng phân tích ưu nhược.
Vì sao: Trải nghiệm thực tế giúp con quyết định có cơ sở, và quyết định là của con.
Con muốn học trường nghề thay vì đại học.
“Thế là thất bại! Học nghề thì không có tương lai.”
Vì sao: Định kiến làm con cảm thấy bị xem thường. Nhiều nghề kỹ thuật có thu nhập và nhu cầu tốt.
Nhóm 4: Giai đoạn thi cử
Trước kỳ thi, con lo lắng và im lặng hơn.
“Ba/mẹ tự hào về con dù kết quả thế nào. Con cần gì ba/mẹ giúp cứ nói.”
Vì sao: Tình thương không có điều kiện làm giảm áp lực và giúp con làm bài bình tĩnh hơn.
Thời gian ôn thi, cả nhà căng như dây đàn.
Bạn hỏi mỗi ngày: “Học được bao nhiêu rồi? Còn mấy ngày nữa là thi đấy!”
Vì sao: Nhắc và đếm ngược liên tục làm tăng lo âu, giảm hiệu quả học.
Con có kết quả thi không như mong đợi.
Bạn ôm con, để con buồn, rồi hỏi: “Con muốn bước tiếp thế nào? Mình cùng xem các lựa chọn nhé.”
Vì sao: Cho con thời gian buồn, sau đó cùng lập kế hoạch giúp con thấy đây không phải dấu chấm hết.
Ghi nhớ
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.
← Xem các chủ đề khác về sức khỏe tinh thần tuổi vị thành niên