Bộ từ điển năng lực › Chăm sóc bản thân & gia đình 4.6 › Đánh giá năng lực
Đánh giá năng lực Nuôi dạy con & chăm sóc người thân
15 tiêu chí chia thành 3 nhóm, mỗi nhóm là một năng lực thành phần: Đồng hành, giáo dục & làm gương cho con (4.6.1), Chăm sóc ông bà, cha mẹ, người thân phụ thuộc (4.6.2) và Chuẩn bị phương án khi gia đình có sự cố, bệnh tật (4.6.3). Với mỗi tiêu chí, chọn mức bạn đang đạt theo thang 4 mức dựa trên việc bạn thực sự làm trong khoảng 1 tháng gần đây.1 · Không biết: chưa biết hoặc chưa làm.
2 · Biết cơ bản: biết cách làm, làm được khi được nhắc hoặc với việc đơn giản.
3 · Tốt: làm đều đặn, đúng cách trong công việc hằng ngày.
4 · Xuất sắc: làm thành thạo cả khi khó và hướng dẫn được người khác.
Tổng điểm từ 15 đến 60, chia 4 cấp độCó kết quả riêng cho từng nhómBảng điểm luôn hiển thị bên phải
Nhóm 1: Đồng hành, giáo dục & làm gương cho con (4.6.1)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
1.1.Hiểu đặc điểm và nhu cầu của con
Biểu hiện cần quan sát
- Quan sát và lắng nghe để hiểu tính cách, sở thích, điểm mạnh của con.
- Tìm hiểu đặc điểm phát triển theo độ tuổi của con.
- Nhận biết nhu cầu cảm xúc đằng sau hành vi của con.
- Không so sánh con với trẻ khác.
- Trao đổi với giáo viên, người chăm sóc để hiểu thêm về con.
1.2.Đồng hành trong học tập và phát triển
Biểu hiện cần quan sát
- Cùng con xây dựng thói quen học tập và sinh hoạt.
- Hỗ trợ con khi gặp khó khăn mà không làm thay.
- Khuyến khích tính tò mò, sở thích và sáng tạo của con.
- Theo dõi kết quả và sự tiến bộ, không chỉ điểm số.
- Phối hợp với nhà trường để hỗ trợ con.
1.3.Thiết lập kỷ luật tích cực
Biểu hiện cần quan sát
- Đặt quy tắc rõ ràng và giải thích lý do.
- Nhất quán giữa các thành viên trong cách dạy con.
- Dùng hậu quả tự nhiên, hợp lý thay vì đánh mắng, bạo lực.
- Giữ bình tĩnh khi con mắc lỗi.
- Khen ngợi nỗ lực và hành vi tốt cụ thể.
1.4.Làm gương và giáo dục giá trị, kỹ năng sống
Biểu hiện cần quan sát
- Làm gương về thái độ, lời nói, thói quen (kể cả cách dùng điện thoại).
- Dạy con trách nhiệm, tự lập, biết ơn, tôn trọng.
- Dạy con kỹ năng sống và tự bảo vệ phù hợp độ tuổi.
- Dạy con cách quản lý thời gian, cảm xúc và công nghệ.
- Cho con trải nghiệm và tự quyết định trong phạm vi an toàn.
1.5.Bảo vệ an toàn và sức khỏe tinh thần của con
Biểu hiện cần quan sát
- Giữ kênh trò chuyện để con dám chia sẻ khó khăn.
- Nhận biết dấu hiệu bất thường (lo âu, bị bắt nạt, thu mình).
- Giám sát phù hợp việc sử dụng internet, mạng xã hội.
- Tìm hỗ trợ chuyên môn khi con có vấn đề kéo dài.
- Đảm bảo con được ăn, ngủ, vận động và vui chơi đủ.
Nhóm 2: Chăm sóc ông bà, cha mẹ, người thân phụ thuộc (4.6.2)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
2.1.Hiểu nhu cầu và tình trạng của người thân
Biểu hiện cần quan sát
- Tìm hiểu tình trạng sức khỏe, thói quen và mong muốn của người thân.
- Nhận biết thay đổi về thể chất, trí nhớ, tâm trạng theo tuổi.
- Xác định mức độ hỗ trợ cần thiết (tự lập, cần hỗ trợ một phần, phụ thuộc).
- Ghi nhận thông tin y tế, thuốc, lịch khám cần thiết.
- Hỏi ý kiến người thân trước khi quyết định thay họ.
2.2.Tổ chức chăm sóc hằng ngày
Biểu hiện cần quan sát
- Sắp xếp lịch ăn uống, thuốc men, vận động và khám bệnh.
- Đảm bảo môi trường sống an toàn (chống trượt ngã, ánh sáng, thiết bị hỗ trợ).
- Thực hiện chăm sóc đúng hướng dẫn chuyên môn.
- Theo dõi dấu hiệu bất thường và xử lý kịp thời.
- Chuẩn bị phương án khi người chăm sóc vắng mặt.
2.3.Thể hiện sự tôn trọng và gần gũi
Biểu hiện cần quan sát
- Giao tiếp kiên nhẫn, lễ phép, không áp đặt.
- Giữ phẩm giá và quyền tự quyết của người được chăm sóc.
- Dành thời gian trò chuyện, thăm hỏi đều đặn.
- Giúp họ duy trì hoạt động và kết nối xã hội phù hợp.
- Lắng nghe nỗi lo và cảm giác cô đơn của họ.
2.4.Phối hợp chia sẻ trách nhiệm chăm sóc
Biểu hiện cần quan sát
- Trao đổi rõ vai trò chăm sóc giữa các anh chị em, thành viên gia đình.
- Thống nhất phân chia thời gian, chi phí, công việc chăm sóc.
- Cập nhật thông tin tình trạng cho các thành viên liên quan.
- Tìm dịch vụ hỗ trợ khi cần.
- Giải quyết bất đồng về chăm sóc bằng đối thoại.
2.5.Chăm sóc bản thân người chăm sóc
Biểu hiện cần quan sát
- Nhận biết áp lực và mệt mỏi của người chăm sóc.
- Dành thời gian nghỉ và phục hồi cho bản thân.
- Nhờ người khác thay phiên khi cần.
- Chia sẻ với người tin cậy hoặc nhóm hỗ trợ.
- Điều chỉnh công việc, lịch trình để duy trì chăm sóc lâu dài.
Nhóm 3: Chuẩn bị phương án khi gia đình có sự cố, bệnh tật (4.6.3)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
3.1.Chuẩn bị trước cho tình huống khẩn cấp
Biểu hiện cần quan sát
- Lập danh sách số điện thoại khẩn cấp và người liên hệ.
- Lưu hồ sơ y tế, giấy tờ quan trọng ở nơi dễ tìm.
- Biết cơ sở y tế gần nhà và cách di chuyển nhanh nhất.
- Học sơ cứu cơ bản cho các tình huống thường gặp.
- Thống nhất phương án với các thành viên về ai làm gì khi có sự cố.
3.2.Xử lý bình tĩnh khi sự cố xảy ra
Biểu hiện cần quan sát
- Giữ bình tĩnh và đánh giá mức độ nghiêm trọng.
- Gọi hỗ trợ khẩn cấp và thực hiện sơ cứu đúng cách.
- Thông báo kịp thời cho người thân và người liên quan.
- Thu thập thông tin cần thiết cho bác sĩ.
- Không trì hoãn xử lý vì ngại hoặc chờ đủ thông tin.
3.3.Điều phối chăm sóc khi có người bệnh nặng hoặc nằm viện
Biểu hiện cần quan sát
- Phân công người túc trực, người lo giấy tờ, người liên lạc.
- Cập nhật thông tin tình hình đều đặn cho gia đình.
- Trao đổi với bác sĩ để hiểu điều trị và chăm sóc.
- Chăm sóc phù hợp ý nguyện và phẩm giá người bệnh.
- Giữ sức khỏe của những người thay phiên chăm sóc.
3.4.Quản lý tài chính và công việc trong biến cố
Biểu hiện cần quan sát
- Đánh giá chi phí điều trị và nguồn tài chính (quỹ dự phòng, bảo hiểm).
- Thông báo với nơi làm việc và sắp xếp nghỉ, bàn giao công việc.
- Xin hỗ trợ từ họ hàng, bạn bè, tổ chức khi cần.
- Giữ hóa đơn, giấy tờ để yêu cầu bảo hiểm.
- Ưu tiên các khoản chi thiết yếu trong giai đoạn khó khăn.
3.5.Phục hồi và rút kinh nghiệm sau sự cố
Biểu hiện cần quan sát
- Dành thời gian để cả gia đình ổn định cảm xúc sau biến cố.
- Hỗ trợ con trẻ hiểu và đối diện với sự cố phù hợp độ tuổi.
- Rà soát điều gì chưa chuẩn bị đủ và bổ sung.
- Cập nhật kế hoạch dự phòng của gia đình.
- Cảm ơn và ghi nhận những người đã hỗ trợ.
Đây là bài tự đánh giá nhanh để nhìn lại cách bạn nuôi dạy con và chăm sóc người thân, không phải bài kiểm tra chính thức và không thay thế tư vấn của bác sĩ hay chuyên gia. Tự đánh giá thường cao hơn thực tế; để kết quả sát hơn, bạn có thể nhờ người cùng chăm sóc con hoặc người thân chấm bộ tiêu chí rồi so sánh. Bộ tiêu chí dựa trên khung hành vi của 3 năng lực thành phần, chưa phải thang đo chuẩn hoá đã kiểm định.
THÀNH VIÊN THƯ VIỆN NHÂN SỰ
Muốn tìm hiểu thêm các năng lực khác?
Đăng ký thành viên Thư viện nhân sự để dùng bộ năng lực đầy đủ về công việc và cuộc sống, kèm bài test tự đánh giá cho từng năng lực.