Ảnh hưởng của biến cố gia đình
12 tình huống thường gặp, chia theo 4 nhóm, từ góc nhìn của cha mẹ. Với mỗi tình huống, bạn đoán thử cách phản ứng là đúng hay sai, rồi lật xem đáp án và cách làm tốt hơn.
Nhóm 1: Ly hôn và ly thân
Vợ chồng bạn đang ly hôn và còn nhiều giận dữ.
“Bố mày là đồ vô trách nhiệm, bỏ mẹ con mình đấy.”
Vì sao: Nói xấu người còn lại làm con phải chọn phe và tổn thương vì yêu cả hai.
Bạn cần báo tin ly hôn cho con.
Hai vợ chồng cùng nói: “Đây là quyết định của người lớn, không phải lỗi của con. Cả ba và mẹ đều luôn yêu con.”
Vì sao: Con cần biết điều gì sẽ thay đổi, điều gì vẫn giữ nguyên, và rằng mình không có lỗi.
Con ở với bạn, còn người kia ở nơi khác.
Bạn nhờ con truyền lời, hỏi con chuyện của người kia: “Bố có người mới chưa?”
Vì sao: Biến con thành người đưa tin hay thám tử đặt con vào tình thế khó xử.
Nhóm 2: Mất người thân
Ông bà nội của con qua đời.
Bạn nói thật, vừa đủ hiểu. Cho con khóc và tham gia tang lễ nếu con muốn.
Vì sao: Nói thật bằng ngôn ngữ phù hợp và cho con được tham gia giúp con hiểu mất mát và thương tiếc lành mạnh.
Con khóc sau đám tang.
“Nín đi! Con phải mạnh mẽ, ba mẹ còn buồn hơn con.”
Vì sao: Ép nén nỗi buồn làm con giấu cảm xúc và đau lâu hơn.
Sắp đến ngày giỗ hoặc sinh nhật người đã mất.
Bạn nhắc kỷ niệm, mời con nói về người đó, chấp nhận cảm xúc lên xuống của con.
Vì sao: Nhớ về người mất giúp con giữ kết nối lành mạnh và cảm thấy mất mát được thừa nhận.
Nhóm 3: Xung đột và bạo lực trong nhà
Vợ chồng bạn cãi nhau lớn tiếng khi con ở nhà.
“Trẻ con biết gì, đừng để ý.”
Vì sao: Trẻ cảm nhận rõ xung đột và có thể tự trách hoặc lo sợ. Xung đột kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.
Sau khi cãi vã, bạn muốn giúp con bớt sợ.
“Ba mẹ đã to tiếng, không phải lỗi của con. Ba mẹ đang tìm cách giải quyết.”
Vì sao: Trẻ cần biết mình không có lỗi và người lớn đang lo liệu. Hòa giải trước mặt con là bài học quý.
Trong nhà có bạo lực nhưng bạn muốn “nhịn cho êm chuyện nhà”.
Bạn giấu, dặn con “đừng kể với ai”.
Vì sao: Bạo lực gia đình gây tổn thương sâu cho cả người bị bạo hành lẫn trẻ chứng kiến.
Nhóm 4: Khó khăn kinh tế và thay đổi lớn
Nhà bạn gặp khó khăn tài chính.
“Nhà mình đang thắt chặt chi tiêu. Ba mẹ đang tìm cách giải quyết. Mình cùng bàn xem cắt giảm gì nhé.”
Vì sao: Nói thật ở mức con hiểu được, giúp con bớt lo và học cách đối mặt khó khăn.
Gia đình phải chuyển nhà, con phải đổi trường.
“Ba mẹ quyết định rồi, tuần sau chuyển. Không bàn nữa.”
Vì sao: Thay đổi lớn mà không được báo trước làm con mất kiểm soát và cô lập.
Gia đình đang biến động và mọi thứ đảo lộn.
Bạn giữ nếp sinh hoạt (bữa cơm, giờ ngủ) và báo cho giáo viên để hỗ trợ con.
Vì sao: Nếp sinh hoạt ổn định là chỗ dựa tâm lý khi mọi thứ khác thay đổi.
Ghi nhớ
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy liên hệ chuyên gia ngay hoặc gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.
← Xem các chủ đề khác về sức khỏe tinh thần tuổi vị thành niên