Bộ từ điển năng lực › Chăm sóc bản thân & gia đình 4.5 › Đánh giá năng lực
Đánh giá năng lực Chăm sóc & gắn kết gia đình
25 tiêu chí chia thành 5 nhóm, mỗi nhóm là một năng lực thành phần: Dành thời gian chất lượng cho gia đình (4.5.1), Lắng nghe, chia sẻ & giao tiếp trong gia đình (4.5.2), Phân chia & đảm nhận trách nhiệm việc nhà (4.5.3), Giải quyết bất đồng, xung đột trong gia đình (4.5.4) và Xây dựng truyền thống, giá trị gia đình (4.5.5). Với mỗi tiêu chí, chọn mức bạn đang đạt theo thang 4 mức dựa trên việc bạn thực sự làm trong khoảng 1 tháng gần đây.1 · Không biết: chưa biết hoặc chưa làm.
2 · Biết cơ bản: biết cách làm, làm được khi được nhắc hoặc với việc đơn giản.
3 · Tốt: làm đều đặn, đúng cách trong công việc hằng ngày.
4 · Xuất sắc: làm thành thạo cả khi khó và hướng dẫn được người khác.
Tổng điểm từ 25 đến 100, chia 4 cấp độCó kết quả riêng cho từng nhómBảng điểm luôn hiển thị bên phải
Nhóm 1: Dành thời gian chất lượng cho gia đình (4.5.1)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
1.1.Xác định những điều quan trọng với gia đình
Biểu hiện cần quan sát
- Hỏi và lắng nghe mong muốn của từng thành viên về thời gian bên nhau.
- Xác định hoạt động có ý nghĩa với gia đình (bữa cơm, đi chơi, trò chuyện).
- Nhận biết giai đoạn gia đình cần sự hiện diện nhiều hơn.
- Đánh giá thời gian thực tế dành cho gia đình so với mong muốn.
- Nhận biết khoảng cách đang hình thành trong quan hệ.
1.2.Sắp xếp thời gian dành cho gia đình
Biểu hiện cần quan sát
- Đặt thời gian cố định cho gia đình trong lịch tuần.
- Ưu tiên các dịp quan trọng (sinh nhật, họp phụ huynh, lễ tết).
- Báo trước và sắp xếp lại khi buộc phải thay đổi.
- Giữ cam kết đã hứa với người thân.
- Hạn chế các cuộc hẹn công việc chồng lên thời gian dành cho gia đình.
1.3.Có mặt trọn vẹn khi ở bên gia đình
Biểu hiện cần quan sát
- Cất điện thoại, tắt thông báo khi ở bên người thân.
- Chú ý lắng nghe, nhìn và phản hồi khi người thân nói.
- Tham gia trọn vẹn hoạt động chung.
- Không mang căng thẳng công việc vào thời gian gia đình.
- Quan tâm điều nhỏ trong ngày của người thân.
1.4.Xây dựng hoạt động gắn kết thường xuyên
Biểu hiện cần quan sát
- Duy trì nghi thức nhỏ lặp lại (bữa tối chung, trò chuyện trước ngủ, cuối tuần cùng nhau).
- Tổ chức hoạt động chung phù hợp mọi thành viên.
- Thử hoạt động mới để làm mới quan hệ.
- Lưu giữ kỷ niệm của gia đình.
- Tận dụng cả khoảng thời gian ngắn thay vì chờ dịp lớn.
1.5.Thể hiện sự quan tâm với từng thành viên
Biểu hiện cần quan sát
- Hỏi thăm sức khỏe, tâm trạng, công việc của từng người thân.
- Nhớ và quan tâm các việc quan trọng của họ.
- Thể hiện sự quan tâm bằng lời nói và hành động.
- Dành thời gian riêng cho từng thành viên, đặc biệt con cái.
- Liên lạc đều đặn với người thân ở xa.
Nhóm 2: Lắng nghe, chia sẻ & giao tiếp trong gia đình (4.5.2)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
2.1.Lắng nghe thấu hiểu người thân
Biểu hiện cần quan sát
- Để người thân nói hết ý trước khi phản hồi.
- Hỏi thêm để hiểu điều họ thật sự cần.
- Nhắc lại ý chính để xác nhận đã hiểu.
- Không vừa nghe vừa làm việc khác.
- Không vội đưa lời khuyên hoặc phán xét khi người thân chia sẻ.
2.2.Chia sẻ suy nghĩ và cảm xúc cởi mở
Biểu hiện cần quan sát
- Chủ động kể về ngày làm việc, vui buồn của mình.
- Nói rõ cảm xúc và nhu cầu thay vì im lặng hoặc ngụ ý.
- Chọn thời điểm phù hợp để trao đổi chuyện quan trọng.
- Chia sẻ cả khó khăn, không chỉ điều tốt đẹp.
- Cởi mở nhưng vẫn tôn trọng riêng tư của mỗi người.
2.3.Giao tiếp tôn trọng, tích cực
Biểu hiện cần quan sát
- Dùng lời nói, giọng điệu tôn trọng, kể cả khi bực bội.
- Tránh so sánh, chế giễu, quy chụp người thân.
- Nói về hành vi cụ thể thay vì đánh giá con người.
- Ghi nhận và cảm ơn người thân thường xuyên.
- Dùng ngôn ngữ phù hợp với từng độ tuổi.
2.4.Góp ý và phản hồi xây dựng
Biểu hiện cần quan sát
- Góp ý riêng tư, đúng thời điểm, không trước mặt người khác.
- Nêu rõ điều cần thay đổi và lý do.
- Ghi nhận điều tốt trước khi góp ý điều cần cải thiện.
- Tiếp nhận góp ý từ người thân không phòng thủ.
- Thống nhất cách cải thiện cụ thể sau góp ý.
2.5.Tạo không khí an toàn để mọi người dám nói
Biểu hiện cần quan sát
- Cho phép mọi thành viên bày tỏ ý kiến, kể cả khác biệt.
- Không trừng phạt, chê bai khi người thân thành thật.
- Giữ bí mật những điều được chia sẻ riêng.
- Tổ chức buổi trò chuyện gia đình định kỳ.
- Làm gương trong cách lắng nghe và nói chuyện với nhau.
Nhóm 3: Phân chia & đảm nhận trách nhiệm việc nhà (4.5.3)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
3.1.Nhận diện toàn bộ công việc gia đình
Biểu hiện cần quan sát
- Liệt kê các công việc nhà thường xuyên và định kỳ (nấu ăn, dọn dẹp, đưa đón, chăm sóc).
- Nhận biết cả công việc vô hình như lập kế hoạch, nhớ lịch, theo dõi.
- Ước lượng thời gian và công sức mỗi việc.
- Nhìn nhận đóng góp của từng người một cách công bằng.
- Không xem việc nhà là trách nhiệm của riêng một người.
3.2.Phân công công bằng và rõ ràng
Biểu hiện cần quan sát
- Cùng thống nhất cách chia việc theo thời gian, sức khỏe, sở trường.
- Ghi rõ ai làm việc gì, khi nào, tiêu chuẩn thế nào.
- Rà soát phân công khi hoàn cảnh thay đổi.
- Cho phép đổi việc cho nhau khi có lý do.
- Phân việc phù hợp độ tuổi cho con.
3.3.Thực hiện trách nhiệm đúng cam kết
Biểu hiện cần quan sát
- Hoàn thành phần việc được giao đúng hẹn.
- Báo trước và nhờ hỗ trợ khi không thể làm.
- Chủ động làm khi thấy việc cần làm.
- Không phàn nàn hay chê khi người khác làm khác cách mình.
- Ghi nhận và cảm ơn công sức của người thực hiện.
3.4.Sắp xếp và tối ưu việc nhà
Biểu hiện cần quan sát
- Lên thực đơn, danh sách mua sắm theo tuần.
- Sắp xếp nhà cửa để việc dọn dẹp dễ hơn.
- Dùng thiết bị, công cụ để giảm thời gian việc lặp lại.
- Gộp việc, lên lịch cố định cho việc định kỳ.
- Bỏ hoặc giảm các việc không cần thiết.
3.5.Sự tham gia của các thành viên và hỗ trợ bên ngoài
Biểu hiện cần quan sát
- Hướng dẫn con tự làm việc nhà vừa sức.
- Thống nhất tiêu chuẩn chung, không đòi hỏi quá cao.
- Cân nhắc thuê dịch vụ hỗ trợ khi hợp lý về tài chính.
- Nhờ người thân hỗ trợ khi cần và đáp lại tương xứng.
- Giữ không gian sống an toàn, gọn gàng cho mọi thành viên.
Nhóm 4: Giải quyết bất đồng, xung đột trong gia đình (4.5.4)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
4.1.Nhận diện bất đồng sớm
Biểu hiện cần quan sát
- Nhận ra dấu hiệu căng thẳng trong quan hệ (im lặng, tránh né, cãi vã lặp lại).
- Gọi tên vấn đề chính thay vì tranh cãi chuyện phụ.
- Phân biệt khác biệt quan điểm với vấn đề cần giải quyết.
- Không để vấn đề dồn nén kéo dài.
- Xác định điều quan trọng nhất của mỗi bên.
4.2.Giữ bình tĩnh khi có xung đột
Biểu hiện cần quan sát
- Tạm dừng khi cảm xúc quá cao và hẹn thời điểm bàn lại.
- Không nâng giọng, dùng lời xúc phạm hay nhắc chuyện cũ.
- Tránh bàn chuyện nghiêm trọng khi mệt hoặc có người ngoài.
- Không dùng im lặng hoặc đe dọa để gây sức ép.
- Không để con trẻ chứng kiến hoặc bị kéo vào mâu thuẫn người lớn.
4.3.Cùng tìm giải pháp
Biểu hiện cần quan sát
- Nghe từng người trình bày nhu cầu và cảm xúc.
- Tìm điểm chung và nhu cầu đứng sau lập trường.
- Đề xuất nhiều phương án để chọn.
- Thống nhất giải pháp cụ thể và cách kiểm tra.
- Sẵn sàng nhượng bộ có điều kiện.
4.4.Hàn gắn quan hệ sau xung đột
Biểu hiện cần quan sát
- Nhận phần trách nhiệm của mình và xin lỗi khi cần.
- Tha thứ và không nhắc lại vấn đề đã giải quyết.
- Có cử chỉ hàn gắn sau xung đột.
- Rút bài học để tránh lặp lại.
- Theo dõi sự thay đổi sau thỏa thuận.
4.5.Xử lý xung đột liên thế hệ và với họ hàng
Biểu hiện cần quan sát
- Tôn trọng khác biệt quan điểm giữa các thế hệ.
- Giữ thái độ lễ độ khi bất đồng với người lớn tuổi.
- Phối hợp với bạn đời để có tiếng nói thống nhất trước họ hàng.
- Đặt ranh giới rõ ràng, lịch sự với can thiệp quá mức.
- Nhờ người trung gian hoặc chuyên gia khi xung đột kéo dài.
Nhóm 5: Xây dựng truyền thống, giá trị gia đình (4.5.5)
5 tiêu chí, mỗi tiêu chí chọn một mức từ 1 đến 4.
5.1.Xác định giá trị cốt lõi của gia đình
Biểu hiện cần quan sát
- Cùng trao đổi về những giá trị gia đình coi trọng (trung thực, hiếu thảo, trách nhiệm...).
- Chuyển giá trị thành vài nguyên tắc ứng xử cụ thể.
- Lắng nghe quan điểm của các thế hệ.
- Thống nhất giá trị chung với bạn đời.
- Cập nhật nguyên tắc khi gia đình thay đổi.
5.2.Thể hiện giá trị qua hành động
Biểu hiện cần quan sát
- Cư xử nhất quán với giá trị đã nêu.
- Ghi nhận hành vi phù hợp giá trị của thành viên.
- Xử lý hành vi trái nguyên tắc một cách bình tĩnh, nhất quán.
- Giải thích lý do của quy tắc thay vì chỉ ra lệnh.
- Sửa mình trước khi yêu cầu người khác.
5.3.Xây dựng nghi thức, truyền thống
Biểu hiện cần quan sát
- Duy trì các dịp truyền thống (giỗ, tết, sinh nhật, họp mặt).
- Tạo thêm nghi thức riêng của gia đình mình.
- Cùng chuẩn bị và tham gia các dịp này.
- Giữ ý nghĩa của nghi thức, không chỉ hình thức.
- Điều chỉnh truyền thống cho phù hợp điều kiện hiện tại.
5.4.Truyền đạt giá trị cho thế hệ sau
Biểu hiện cần quan sát
- Kể cho con nghe câu chuyện về gia đình và dòng họ.
- Dạy con qua trải nghiệm và hành động hằng ngày.
- Tạo cơ hội để con thực hành giá trị (giúp đỡ, chia sẻ, biết ơn).
- Khuyến khích con đặt câu hỏi về giá trị.
- Điều chỉnh cách truyền đạt theo độ tuổi.
5.5.Gìn giữ kết nối với gia đình mở rộng
Biểu hiện cần quan sát
- Giữ liên lạc với ông bà, họ hàng.
- Tham gia các dịp quan trọng của gia đình mở rộng.
- Cho con gặp gỡ và gắn bó với người thân.
- Giúp đỡ họ hàng trong khả năng.
- Giữ gìn, lưu trữ hình ảnh, tư liệu của gia đình.
Đây là bài tự đánh giá nhanh để nhìn lại cách bạn chăm sóc và gắn kết gia đình, không phải bài kiểm tra chính thức và không thay thế tư vấn của chuyên gia. Tự đánh giá thường cao hơn thực tế; để kết quả sát hơn, bạn có thể mời người thân cùng chấm bộ tiêu chí rồi so sánh. Bộ tiêu chí dựa trên khung hành vi của 5 năng lực thành phần, chưa phải thang đo chuẩn hoá đã kiểm định.
THÀNH VIÊN THƯ VIỆN NHÂN SỰ
Muốn tìm hiểu thêm các năng lực khác?
Đăng ký thành viên Thư viện nhân sự để dùng bộ năng lực đầy đủ về công việc và cuộc sống, kèm bài test tự đánh giá cho từng năng lực.