Tăng ca & ca đêm
6 nguyên tắc giúp doanh nghiệp giữ giờ làm thêm trong giới hạn, bảo vệ giấc ngủ của người làm ca đêm và đưa mọi người về nhà an toàn. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích: là gì, cách làm, cần lưu ý gì.
Giờ làm thêm
Giới hạn theo luật và cách theo dõi bằng dữ liệu.
Giới hạn giờ làm thêm & sự đồng ý
Làm thêm giờ có trần theo luật và phải được người lao động đồng ý.
Giới hạn giờ làm thêm & sự đồng ý
Là gì
Theo Bộ luật Lao động 2019, giờ làm thêm tối đa 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày, 40 giờ mỗi tháng và 200 giờ mỗi năm. Một số ngành, nghề đặc thù theo quy định của Chính phủ có mức riêng. Người lao động phải đồng ý.
Cách làm
- Xác định doanh nghiệp có thuộc nhóm ngoại lệ theo quy định của Chính phủ không.
- Hỏi và ghi nhận sự đồng ý trước mỗi đợt làm thêm.
- Chia đều giờ làm thêm cho nhiều người, không dồn cho một nhóm.
Lưu ý
Tự nguyện không làm mất giới hạn. Cần đối chiếu quy định hiện hành khi áp dụng.
Theo dõi giờ làm bằng dữ liệu chấm công
HR và C&B nhìn thấy sớm ai sắp chạm trần giờ làm thêm.
Theo dõi giờ làm bằng dữ liệu chấm công
Là gì
Giờ làm thêm cần được cộng dồn theo tuần, tháng và năm cho từng người. Dữ liệu chấm công khách quan hơn ghi nhớ hay bảng ghi tay, giúp HR, C&B và quản đốc điều chỉnh sớm thay vì phát hiện khi đã vượt giới hạn.
Cách làm
- Xuất báo cáo giờ làm thêm định kỳ từ dữ liệu chấm công.
- Đánh dấu người đã sát mức giới hạn tháng và năm, gửi quản đốc.
- Đối chiếu khi có chênh lệch và lưu lại căn cứ.
Lưu ý
Báo cáo chỉ hữu ích khi quản đốc thực sự điều chỉnh lịch theo cảnh báo.
Ca đêm & cơ thể
Nhịp sinh học, nợ ngủ, nghỉ giữa ca và xoay ca.
Nhịp sinh học, nợ ngủ & giờ buồn ngủ nhất
Cơ thể có đồng hồ riêng, làm đêm là đi ngược lại đồng hồ đó.
Nhịp sinh học, nợ ngủ & giờ buồn ngủ nhất
Là gì
Cơ thể có đồng hồ sinh học điều hòa giấc ngủ và sự tỉnh táo; cơ chế này từng được trao giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2017. Ban đêm, nhất là rạng sáng, cơ thể thường buồn ngủ nhất. Thiếu ngủ lặp lại tạo thành nợ ngủ.
Cách làm
- Giữ giờ ngủ đều và có chỗ ngủ tối, yên tĩnh vào ban ngày.
- Hạn chế dồn việc rủi ro cao vào rạng sáng.
- Coi cà phê chỉ là hỗ trợ ngắn hạn, không thay giấc ngủ.
Lưu ý
Mỗi người phản ứng khác nhau. Nếu mệt kéo dài, nên trao đổi với cơ sở y tế.
Nghỉ giữa ca & xoay ca hợp lý
Nghỉ đủ, xoay ca thuận và có khoảng nghỉ giữa hai ca.
Nghỉ giữa ca & xoay ca hợp lý
Là gì
Người làm việc ban đêm được nghỉ giữa ca tối thiểu 45 phút liên tục. Giữa hai ca cần có đủ thời gian nghỉ để ngủ và hồi phục. Xoay ca theo chiều thuận (sáng, chiều, đêm) thường dễ thích nghi hơn. Ca đêm của bảo vệ và người trực văn phòng cũng cần như vậy.
Cách làm
- Ghi rõ nghỉ giữa ca vào lịch, xếp nhóm nghỉ luân phiên.
- Xoay ca theo chiều thuận và báo lịch sớm.
- Có người dự phòng thay vì kéo người vừa xong ca đêm.
Lưu ý
Người trực một mình ban đêm cần có người thay và cách báo khẩn cấp.
Nhận biết & về nhà
Dấu hiệu buồn ngủ và an toàn trên đường về.
Nhận ra dấu hiệu buồn ngủ trên chuyền
Quản đốc cần nhìn ra mệt mỏi trước khi có sự cố.
Nhận ra dấu hiệu buồn ngủ trên chuyền
Là gì
Mệt mỏi cộng dồn làm giảm tập trung, chậm phản ứng và dễ sai sót. Quản đốc là người ở gần nhất để nhận ra các dấu hiệu như ngáp liên tục, gật gù, mắt lờ đờ, làm chậm hoặc quên bước, và phải có quyền đổi người.
Cách làm
- Quan sát và hỏi thăm nhau thường xuyên khi vào ca đêm.
- Đưa người buồn ngủ ra khỏi vị trí nguy hiểm, cho nghỉ ngắn.
- Ghi nhận và điều chỉnh lịch ca khi dấu hiệu lặp lại.
Lưu ý
Không để người đang buồn ngủ tiếp tục vận hành máy hoặc xe nâng.
Đường về nhà sau tăng ca khuya
An toàn không dừng ở cổng nhà máy.
Đường về nhà sau tăng ca khuya
Là gì
Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, tai nạn trên tuyến đường hợp lý từ nơi làm việc về nơi ở, trong thời gian hợp lý, có thể được xem là tai nạn lao động. Sau ca dài, người buồn ngủ rất dễ gặp nguy hiểm khi tự lái xe.
Cách làm
- Hỏi cách di chuyển về nhà của người tăng ca khuya.
- Cho người quá buồn ngủ nghỉ ngắn, đi xe đưa đón hoặc đi chung.
- Nhắc đội mũ bảo hiểm và ghi nhận giờ tăng ca.
Lưu ý
Việc xác định tai nạn lao động cần theo quy định hiện hành và hồ sơ cụ thể.