Kỹ thuật tập trung & làm việc sâu
19 tình huống thường gặp ở nơi làm việc, chia theo 6 nhóm, cho người đi làm và người quản lý. Với mỗi tình huống, bạn đoán thử cách làm là nên hay không nên, rồi lật xem đáp án và cách làm tốt hơn.
Nhóm 1: Thông báo, tin nhắn & chat
Bạn đang soạn báo cáo gấp, nhóm Zalo phòng liên tục rung tin nhắn.
Cứ có tin mới là bạn mở xem ngay cho “khỏi sót việc”, xem xong mới quay lại báo cáo.
Vì sao: Mỗi lần chuyển qua lại, não phải mất thời gian để quay lại đúng mạch đang làm. Mở xem 10 lần thì cả buổi gần như không có phút nào tập trung trọn vẹn, báo cáo vừa chậm vừa dễ sai.
Đồng nghiệp ghé bàn hoặc nhắn “anh/chị ơi cho em hỏi 1 phút” khi bạn đang làm dở việc khó.
Bạn dừng ngay, nghe và trả lời hết. Việc dở dang bạn tính “tí nữa làm tiếp”.
Vì sao: “1 phút” thường thành 10-15 phút, cộng thêm thời gian lấy lại mạch làm việc. Nếu ai cũng được ưu tiên hơn việc của bạn, bạn sẽ không còn thời gian cho việc quan trọng của chính mình.
Bạn muốn có 2 tiếng yên tĩnh để làm bản kế hoạch quan trọng.
Bạn bật chế độ Không làm phiền, đóng tab email, đặt trạng thái chat “Đang làm việc tập trung đến 11h”.
Vì sao: Bạn chủ động báo trước cho người khác biết khi nào bạn không trả lời. Mọi người dễ chấp nhận hơn nhiều so với việc im lặng không rõ lý do, và bạn cũng không bị sao nhãng bởi tin nhắn.
Nhóm 2: Pomodoro & chia nhỏ thời gian làm việc
Bạn đặt Pomodoro 25 phút. Đến phút thứ 10 chợt nhớ ra phải gọi điện cho nhà cung cấp.
Bạn bỏ dở và gọi điện ngay, vì “sợ quên”.
Vì sao: Việc nảy ra giữa chừng là nguồn gián đoạn thường gặp nhất của chính bạn. Nếu cứ làm theo, một Pomodoro sẽ không bao giờ hoàn thành.
Đang làm tốt, hết 25 phút thì đồng hồ Pomodoro kêu.
Bạn dừng đúng giờ, đứng dậy đi lại, uống nước, nhìn ra xa 5 phút rồi mới quay lại.
Vì sao: Nghỉ đúng lúc giúp mắt và não hồi phục, các phiên sau vẫn giữ được chất lượng. Nghỉ bằng vận động nhẹ hiệu quả hơn nghỉ bằng màn hình.
Hết phiên Pomodoro, bạn nghỉ 5 phút.
Bạn cầm điện thoại lướt Facebook/TikTok, thoáng cái đã 20 phút.
Vì sao: Nội dung mạng xã hội được thiết kế để giữ bạn lại. Não vẫn phải xử lý thông tin chứ không được nghỉ thật sự, và rất khó dừng đúng 5 phút.
Bạn có việc lớn cần cả buổi sáng, ví dụ: tổng hợp bảng lương hoặc viết quy trình.
Bạn tự hứa ngồi liền 3 tiếng không nghỉ cho “xong một mạch”.
Vì sao: Sức tập trung có giới hạn. Sau khoảng một tiếng liên tục, hiệu quả giảm dần và lỗi tăng lên, nhất là với công việc nhiều số liệu.
Nhóm 3: Môi trường & không gian làm việc
Bàn bạn ở khu văn phòng ồn, bạn cần đọc và viết tài liệu.
Bạn bật nhạc có lời trong tai nghe cho “đỡ ồn”.
Vì sao: Lời hát cạnh tranh với phần ngôn ngữ trong não, nên đọc và viết dễ bị chậm và sót ý.
Bạn biết điện thoại là thứ hay làm bạn xao nhãng nhất.
Bạn úp điện thoại xuống mặt bàn, nghĩ như vậy là đủ.
Vì sao: Điện thoại để ngay trước mặt vẫn kéo sự chú ý, kể cả khi màn hình đã tắt, vì bạn luôn nhớ nó ở đó.
Màn hình bạn đang mở 15 tab, bàn đầy giấy tờ không liên quan.
Trước khi bắt đầu, bạn đóng các tab không cần, cất giấy tờ, chỉ để lại tài liệu của việc đang làm.
Vì sao: Bàn và màn hình gọn giúp mắt ít bị kéo sang việc khác. Bạn cũng dễ bắt đầu hơn vì thấy rõ việc phải làm ngay lúc này.
Nhóm 4: Xếp khung giờ làm sâu trong ngày
Mới đến chỗ làm buổi sáng.
Bạn mở email và Zalo xem trước tiên, sau đó mới tính làm việc chính.
Vì sao: Email và tin nhắn kéo bạn vào việc của người khác từ đầu ngày, trong khi đây thường là lúc đầu óc minh mẫn nhất. Đến trưa việc quan trọng của bạn vẫn chưa động tới.
Bạn hay bị cắt ngang giữa ngày và muốn có thời gian làm việc sâu.
Bạn chọn một khung giờ cố định mỗi ngày (ví dụ 9h-11h), khóa lịch chung và báo cho đồng nghiệp biết.
Vì sao: Khung giờ cố định dễ biến thành thói quen, và đồng nghiệp biết khi nào có thể tìm bạn. Làm đều mỗi ngày hiệu quả hơn “khi nào rảnh thì tập trung”.
Bạn nghe nói làm việc sâu rất hiệu quả.
Bạn xếp lịch 8 tiếng/ngày toàn làm việc sâu, không xen việc nào khác.
Vì sao: Làm việc sâu rất tốn sức. Phần lớn mọi người chỉ duy trì được vài tiếng mỗi ngày, ép quá mức sẽ nhanh kiệt sức và tụt chất lượng.
Nhóm 5: Người quản lý & đội nhóm
Là sếp, bạn có việc cần nhân viên làm gấp và quen nhắn qua chat bất cứ lúc nào.
Bạn nhắn liên tục, mong nhân viên trả lời ngay, thấy chậm là nhắc.
Vì sao: Nhân viên phải luôn trong tư thế chờ tin, không thể tập trung làm một việc nào đến nơi đến chốn, và dễ làm việc đối phó.
Là trưởng phòng, bạn thấy cả phòng bị gián đoạn liên tục bởi họp và hỏi đáp.
Bạn đặt “giờ yên tĩnh” mỗi ngày (ví dụ 9h30-11h30): không họp, không gọi hỏi trừ việc khẩn.
Vì sao: Đây là quy định chung nên mọi người đều được bảo vệ thời gian tập trung. Việc nội bộ vẫn chạy bình thường vì có khung giờ khác dành cho trao đổi.
Bạn muốn nhân viên thấy mình luôn gần gũi, sẵn sàng.
Bạn tuyên bố “ai cần gặp cứ vào bất cứ lúc nào” và trả lời mọi tin nhắn ngay lập tức.
Vì sao: Chính bạn sẽ không có thời gian làm việc quan trọng và việc chiến lược. Nhân viên cũng ít tự quyết, cứ gặp vấn đề là qua hỏi.
Bạn làm C&B, đang chốt công và bảng lương, ngày nào cũng có người hỏi về công, phép, tăng ca.
Bạn thông báo khung giờ giải đáp (ví dụ 15h-16h), cho nhân viên gửi câu hỏi qua một biểu mẫu hoặc kênh chung, rồi trả lời gộp một lượt.
Vì sao: Chốt lương rất dễ sai nếu bị ngắt liên tục. Gom câu hỏi vào một kênh và một khung giờ giúp bạn tập trung đối soát số liệu, mà nhân viên vẫn được trả lời đầy đủ.
Nhóm 6: Khi bị gián đoạn hoặc mất tập trung
Bạn đang xử lý dở dữ liệu thì bị gọi đi họp đột xuất.
Bạn bỏ đi luôn. Lúc quay lại phải ngồi nhớ mình làm tới đâu, nhiều khi làm lại từ đầu.
Vì sao: Chưa ghi lại trạng thái dở dang nên mỗi lần quay lại phải tốn công dựng lại mạch suy nghĩ, rất dễ bỏ sót bước hoặc sai số liệu.
Bạn ngồi mãi mà đầu óc không vào việc, đọc đi đọc lại một đoạn.
Bạn ép bản thân ngồi thêm 2 tiếng cho “bằng được”.
Vì sao: Khi não đã mệt hoặc chán, ép thêm chỉ làm giảm chất lượng và thêm căng thẳng. Bạn mất thời gian mà kết quả vẫn kém.
Ghi nhớ
Nội dung mang tính tham khảo chung về kỹ năng làm việc. Hãy điều chỉnh theo đặc thù công việc và quy định của doanh nghiệp bạn.
Đọc phần lý thuyết: Pomodoro, Deep Work, Eat the Frog, giảm đa nhiệm, chống xao nhãng →
← Xem các chủ đề khác về quản lý thời gian & làm việc hiệu quả