Nắng nóng & thời tiết khắc nghiệt
18 tình huống thường gặp ở nhà máy, công trường, kho và văn phòng, chia theo 5 nhóm, cho người đi làm và người quản lý. Với mỗi tình huống, bạn đoán thử cách làm là nên hay không nên, rồi lật xem đáp án và cách làm tốt hơn.
Nhóm 1: Nhận biết say nóng & xử lý ban đầu
Giữa trưa, một công nhân bốc hàng ngoài sân kho bắt đầu hoa mắt, buồn nôn, đi loạng choạng. Anh nói “chắc do chưa ăn sáng”.
Tổ trưởng đưa ly nước và bảo anh uống xong thì làm tiếp cho kịp xe hàng.
Vì sao: Hoa mắt, buồn nôn, loạng choạng là dấu hiệu cơ thể đang quá tải vì nóng. Làm tiếp có thể dẫn đến kiệt sức hoặc say nóng.
Công nhân làm dưới mái tôn nóng bỗng nói lảm nhảm, da nóng và đỏ, rồi gục xuống. Đồng đội gần đó nhìn thấy.
Đồng đội gọi cấp cứu 115 ngay, đưa người đó vào chỗ mát, nới bớt quần áo, làm mát cơ thể bằng cách lau, quạt và báo người phụ trách.
Vì sao: Lú lẫn, nói lảm nhảm hoặc ngất khi làm việc trong nóng là dấu hiệu nghiêm trọng của say nóng và là tình huống cấp cứu. Gọi 115 sớm và làm mát trong lúc chờ là xử lý đúng ở mức chung.
Một công nhân trẻ vã mồ hôi, run chân, mặt tái nhưng không dám nghỉ. Đồng nghiệp lớn tuổi nói: “Đàn ông chịu nóng một chút có sao đâu, ráng đi”.
Cả tổ làm lơ và để anh tiếp tục làm.
Vì sao: Coi dấu hiệu quá tải là “yếu đuối” khiến người bị nóng không dám báo, và tình trạng dễ nặng lên. Văn hóa im lặng làm tăng rủi ro cho cả tổ.
Ở kho vận, một nhân viên ngất rồi tỉnh lơ mơ, hay nôn. Trưởng ca định cho uống thật nhiều nước đá để “hạ nhiệt nhanh”.
Trưởng ca ép nhân viên uống liên tục trong khi người đó còn lơ mơ.
Vì sao: Người đang lơ mơ hoặc nôn có thể sặc khi uống. Ép uống không thay thế được việc làm mát đúng cách và chăm sóc y tế.
Nhóm 2: Nước, nghỉ giải lao & thích nghi với nóng
Công nhân nữ ở xưởng ngoài trời hạn chế uống nước cả buổi vì ngại đi vệ sinh xa chỗ làm.
Chị uống rất ít, đợi đến khi thật khát mới uống.
Vì sao: Khát là lúc cơ thể đã thiếu nước. Nhịn uống vì ngại đi vệ sinh làm tăng nguy cơ mất nước và kiệt sức do nóng.
Quản đốc xưởng ngoài trời sắp xếp điểm nước uống mát, mái che và ghế nghỉ ngay gần khu làm việc, cho nghỉ giải lao ngắn thường xuyên khi trời oi nóng.
Công nhân có chỗ uống nước, ngồi mát và hồi sức mà không phải đi xa hay xin phép ngại ngùng.
Vì sao: Nước, nghỉ và bóng râm là ba biện pháp cơ bản, phổ biến để giảm rủi ro khi làm việc trong nóng. Đặt gần chỗ làm thì công nhân mới dùng thật sự.
Công nhân mới vào ngày thứ hai gặp đợt nóng. Một công nhân cũ vừa đi làm lại sau kỳ nghỉ dài cũng bị xếp vào việc nặng ngoài trời.
Quản đốc giao đủ định mức như người đã quen việc từ lâu vì “ai cũng làm được”.
Vì sao: Người mới hoặc mới quay lại chưa thích nghi với nóng nên dễ quá tải hơn. Giao đủ khối lượng ngay là rủi ro.
Xưởng trả lương khoán theo sản phẩm. Trong đợt nóng, nhiều công nhân bỏ nghỉ giải lao và uống ít nước để kịp sản lượng. C&B thấy sản lượng tăng nên giữ nguyên cơ chế.
C&B cho rằng năng suất cao là tín hiệu tốt và không cần xem lại.
Vì sao: Cơ chế trả lương có thể khiến công nhân bỏ qua nghỉ ngơi và nước uống. Sản lượng tăng ngắn hạn không đáng so với rủi ro kiệt sức và tai nạn.
Nhóm 3: Nơi làm việc nóng, trang phục & giờ làm việc nặng
Khu lò sấy và khu lợp mái tôn trong xưởng nóng nhất vào đầu giờ chiều. Công việc nặng như bốc xếp, di chuyển hàng cồng kềnh vẫn xếp đúng giờ đó.
Giám đốc nhà máy cho dời việc nặng sang sáng sớm hoặc chiều mát, đồng thời tăng thông gió và luân phiên người làm ở khu nóng nhất.
Vì sao: Điều chỉnh giờ làm việc nặng và luân phiên người ở khu nóng là biện pháp quản lý hiệu quả hơn chỉ nhắc công nhân “cố gắng”.
Trời nóng, công nhân phun sơn trong xưởng phàn nàn mặc đồ bảo hộ và khẩu trang rất bí. Quản đốc cho cởi bớt PPE bắt buộc để đỡ nóng.
Quản đốc cho bỏ khẩu trang và găng chống hóa chất trong giờ nóng nhất.
Vì sao: PPE bắt buộc bảo vệ khỏi mối nguy khác (hóa chất, hơi sơn). Bỏ PPE vì nóng chuyển rủi ro nóng thành rủi ro hóa chất.
Một công nhân làm việc một mình ở khu kho hậu cần nóng, cuối ca không ai biết tình trạng của anh. Công ty chưa có quy định theo dõi lẫn nhau.
Tổ trưởng cho rằng “người lớn rồi, tự lo được” nên để anh làm một mình cả ca.
Vì sao: Người bị say nóng có thể không tự nhận ra hoặc không kịp kêu cứu. Làm việc một mình ở nơi nóng làm chậm việc phát hiện và cứu hộ.
Văn phòng tầng trệt có hệ thống điều hòa hỏng giữa đợt nóng. Nhân viên lần lượt than chóng mặt, mệt. Trưởng phòng bảo: “Cố đến thứ Hai thợ mới đến”.
Trưởng phòng bảo nhân viên chịu đựng và vẫn làm đủ giờ như bình thường.
Vì sao: Văn phòng nóng cũng có thể gây mệt, mất nước và giảm tập trung. Chờ nhiều ngày mà không có biện pháp tạm thời là bỏ qua rủi ro.
Nhóm 4: Mưa bão, giông sét, gió mạnh & ngập
Giông kéo đến, sét nổ gần. Một nhóm công nhân đang làm ngoài sân bèn chạy ra trú dưới gốc cây lớn cạnh cột cao.
Họ cho rằng cây to và cột cao che mưa tốt nhất.
Vì sao: Cây cao hoặc cột cao đứng riêng lẻ dễ bị sét đánh. Trú dưới đó khi có giông rất nguy hiểm.
Dự báo gió mạnh kèm giông. Đội lắp đặt đang làm việc trên giàn giáo và mái. Chỉ huy công trường theo dõi cảnh báo thời tiết.
Chỉ huy dừng việc trên cao, cho mọi người xuống nơi trú an toàn, cố định vật dụng và vật liệu rời, chỉ làm tiếp khi đã an toàn và có xác nhận.
Vì sao: Gió mạnh, mưa và giông làm tăng nguy cơ ngã cao, vật rơi, trơn trượt. Dừng việc sớm là phản ứng đúng, không đánh đổi an toàn để lấy tiến độ.
Sau mưa lớn, nước ngập sân kho và lan đến khu có tủ điện, ổ cắm. Công nhân được giao đi lấy hàng ở khu đó cho kịp giao.
Công nhân lội nước vào khu có tủ điện vì “nước chưa sâu”.
Vì sao: Nước ngập gần thiết bị điện có thể gây điện giật, ngoài ra sàn ngập dễ trơn trượt và che khuất vật cản bên dưới.
Nhóm 5: Lạnh, quyền dừng việc & kế hoạch ứng phó
Ở kho lạnh, công nhân nhập hàng vào ra liên tục suốt ca. Một số người chỉ mặc đồng phục thường vì “vào rồi ra cho nhanh”.
Nhóm công nhân chấp nhận lạnh và không dùng thêm đồ giữ ấm.
Vì sao: Lạnh khắc nghiệt kéo dài hoặc lặp lại có thể gây hại cho sức khỏe và làm chậm phản xạ. Vào ra nhiều lần vẫn là phơi nhiễm lạnh đáng kể.
Cơn bão lớn đang tiến gần. Công nhân đang làm dưới mái tôn cũ, mái bắt đầu rung mạnh và lật lên từng đợt gió. Anh thấy nguy cơ sập rất rõ ràng.
Anh rời khỏi vị trí nguy hiểm đến chỗ an toàn và báo ngay cho quản đốc.
Vì sao: Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 cho phép người lao động rời bỏ nơi làm việc khi thấy rõ nguy cơ xảy ra tai nạn đe dọa nghiêm trọng tính mạng hoặc sức khỏe, với điều kiện phải báo ngay cho người quản lý trực tiếp.
Một nhà máy muốn ứng phó tốt với nắng nóng, mưa bão và ngập. HR và HSE cùng xây dựng quy trình trước mùa nóng và mùa mưa bão.
Doanh nghiệp lập kế hoạch ứng phó thời tiết: theo dõi cảnh báo, người phụ trách, tín hiệu dừng việc, nơi trú, cách liên lạc và diễn tập, rồi phổ biến đến công nhân.
Vì sao: Kế hoạch rõ ràng, có người phụ trách và được phổ biến, diễn tập giúp mọi người hành động nhanh, thống nhất khi thời tiết xấu thay vì xoay xở lúc khẩn cấp.
Ghi nhớ
Nội dung mang tính tham khảo chung về an toàn lao động. Quy định pháp luật có thể thay đổi, hãy đối chiếu văn bản hiện hành và đặc thù công việc của doanh nghiệp bạn.