An toàn điện & thiết bị điện
18 tình huống thường gặp ở văn phòng và nhà máy, chia theo 5 nhóm, cho người đi làm và người quản lý. Với mỗi tình huống, bạn đoán thử cách làm là nên hay không nên, rồi lật xem đáp án và cách làm tốt hơn.
Nhóm 1: Ổ cắm, dây điện & thiết bị
Phòng kế toán có máy tính, máy in và ấm đun nước cùng cắm vào một ổ cắm kéo dài nối tiếp nhiều tầng. Chị C&B cần cắm thêm máy sạc.
Chị cắm thêm luôn vì “ổ còn nhiều lỗ mà”.
Vì sao: Số lỗ cắm không cho biết ổ chịu được bao nhiêu tải. Cắm quá nhiều thiết bị, nhất là thiết bị tỏa nhiệt như ấm đun, làm ổ và dây nóng lên, có thể gây cháy.
Dây nguồn máy photocopy bị trầy lớp vỏ, lộ lõi đồng. Nhân viên hành chính vừa thấy.
Cô quấn băng keo giấy lên chỗ hở rồi dùng tiếp cho hết ngày.
Vì sao: Băng keo giấy không cách điện. Dây hở có thể gây điện giật hoặc chập cháy, nhất là khi có người chạm vào hoặc dây bị kéo.
Nhân viên văn phòng thấy ổ cắm dưới bàn ấm lên bất thường và có mùi khét nhẹ.
Anh ngưng dùng các thiết bị cắm vào ổ đó, dán giấy “không sử dụng” và báo ngay bộ phận kỹ thuật.
Vì sao: Ổ cắm nóng hoặc có mùi khét là dấu hiệu cảnh báo sớm của quá tải hoặc tiếp xúc kém. Dừng dùng và báo kịp thời giúp tránh cháy.
Công nhân kéo dây điện của máy khoan cầm tay nằm trên sàn, qua lối đi xe nâng thường chạy.
Anh để dây nằm sàn vì “xe nâng chạy qua một lúc là xong việc”.
Vì sao: Bánh xe và vật nặng có thể làm dập hoặc hở lớp vỏ dây, gây chập hoặc điện giật. Dây nằm sàn cũng dễ gây vấp ngã.
Nhóm 2: Sạc pin & thiết bị cá nhân
Nhân viên cắm sạc điện thoại và pin dự phòng ngay trên chồng hồ sơ giấy ở bàn làm việc rồi ra về, để sạc qua đêm.
Anh nghĩ “sạc xong tự ngắt, để qua đêm cho tiện”.
Vì sao: Pin có thể nóng lên hoặc hỏng, và lúc không có ai trông thì sự cố có thể phát triển thành cháy, nhất là khi nằm cạnh giấy tờ dễ cháy.
Nhà máy dùng xe nâng chạy điện. Quản đốc cần bố trí chỗ sạc ắc quy.
Quản đốc bố trí khu sạc riêng, thông thoáng, tránh vật dễ cháy, có bình chữa cháy và quy trình sạc được phổ biến cho người phụ trách.
Vì sao: Tách khu sạc, giữ thông thoáng, có phương tiện chữa cháy và quy trình rõ ràng giúp giảm nguy cơ cháy nổ khi sạc pin công suất lớn.
Công nhân mua bộ sạc rẻ không rõ nguồn gốc cho pin máy cầm tay của xưởng vì “cắm vừa là được”.
Anh dùng luôn bộ sạc đó thay cho sạc gốc bị mất.
Vì sao: Bộ sạc không đúng loại hoặc kém chất lượng có thể sạc sai điện áp hoặc dòng điện, làm pin quá nóng và gây cháy.
Nhóm 3: Tủ điện & khu vực điện
Khu sản xuất có tủ điện đặt sát tường. Quản đốc muốn tận dụng chỗ để hàng.
Quản đốc cho xếp kệ hàng và thùng carton sát cửa tủ điện cho đỡ tốn diện tích.
Vì sao: Vật cản trước tủ điện làm khó tiếp cận khi cần ngắt điện khẩn cấp, và vật dễ cháy để gần tủ làm tăng nguy cơ cháy lan.
Công nhân đi ngang thấy cửa tủ điện của xưởng đang mở hé.
Anh không đưa tay vào, chặn không cho người khác lại gần và báo ngay thợ điện hoặc tổ bảo trì.
Vì sao: Tủ điện hở có thể còn phần mang điện. Người không có chuyên môn không nên chạm vào, việc kiểm tra và đóng lại do người có thẩm quyền xử lý.
Aptomat (CB) của một dây chuyền thường xuyên nhảy khi máy chạy hết công suất. Công nhân cho là “phiền”.
Anh lấy một đoạn dây bắc tắt qua aptomat để nó khỏi nhảy.
Vì sao: Aptomat nhảy là tín hiệu quá tải hoặc chập. Vô hiệu hóa nó làm dây nóng lên không có gì ngắt, rất dễ gây cháy hoặc điện giật.
HSE rà soát khu tủ điện của nhà máy.
HSE gắn biển cảnh báo nguy hiểm điện lên tủ, khóa tủ, và quy định chỉ thợ điện được đào tạo mới được mở.
Vì sao: Hạn chế người có thể tiếp cận phần mang điện và có biển cảnh báo rõ ràng là biện pháp đơn giản, hiệu quả để tránh điện giật do tò mò hoặc vô ý.
Nhóm 4: Khóa-gắn thẻ khi bảo trì
Thợ bảo trì sửa động cơ của băng tải.
Anh ngắt cầu dao, khóa bằng khóa cá nhân, gắn thẻ ghi tên, rồi kiểm tra xác nhận máy không thể khởi động trước khi bắt tay sửa.
Vì sao: Khóa và gắn thẻ giúp không ai đóng điện lại khi anh đang làm việc. Thử khởi động để xác nhận đã cô lập nguồn là bước quan trọng trước khi chạm vào máy.
Thợ bảo trì ngắt cầu dao của máy rồi đi lấy dụng cụ ở kho cách xa.
Anh không khóa, không gắn thẻ vì “chỉ năm phút thôi”.
Vì sao: Trong lúc anh đi, người khác không biết máy đang sửa có thể đóng điện lại. Chỉ năm phút cũng đủ để xảy ra tai nạn.
Hết ca, thợ ca ngày ra về nhưng khóa và thẻ của anh vẫn gắn trên cầu dao của máy. Đơn hàng gấp, quản đốc ca đêm muốn chạy máy.
Quản đốc cắt khóa ngay để chạy máy cho kịp.
Vì sao: Chưa xác nhận máy đã sửa xong và an toàn thì việc cắt khóa có thể gây tai nạn nếu còn người hoặc bộ phận chưa được lắp lại.
Ba thợ cùng vào sửa một máy lớn. Chỉ một người gắn khóa của mình lên cầu dao, và nói “có khóa rồi, cả nhóm yên tâm”.
Hai người còn lại bắt đầu làm việc ngay.
Vì sao: Nếu người giữ khóa duy nhất gỡ khóa sớm, hai người kia vẫn đang làm việc mà máy có thể được cấp điện lại.
Nhóm 5: Khi có người bị điện giật
Một công nhân bị điện giật, tay vẫn dính vào dây điện hở. Đồng nghiệp hốt hoảng.
Đồng nghiệp lao vào dùng tay kéo anh ra khỏi dây.
Vì sao: Chạm trực tiếp vào người đang bị điện giật có thể khiến người cứu cũng bị điện giật. Cứu người sai cách làm tăng số người bị nạn.
Một công nhân bị điện giật ở máy. Tổ trưởng chứng kiến.
Tổ trưởng hô to cầu cứu, nhờ người ngắt nguồn điện, không chạm vào người bị nạn khi chưa hết điện, gọi cấp cứu 115 và chỉ tiếp cận sau khi đã ngắt điện.
Vì sao: Cắt nguồn an toàn trước rồi mới tiếp cận, kết hợp gọi cấp cứu 115 kịp thời là thứ tự đúng để cứu người mà không thêm nạn nhân.
Một nhân viên bị giật nhẹ từ vỏ máy, tỉnh táo và nói “tôi không sao”. Quản đốc cần quyết định.
Quản đốc cho anh tiếp tục làm việc để khỏi mất ca.
Vì sao: Điện giật có thể ảnh hưởng đến tim và cơ thể mà ban đầu chưa thấy rõ. Cảm giác “không sao” không đủ để kết luận an toàn.
Ghi nhớ
Nội dung mang tính tham khảo chung về an toàn lao động. Quy định pháp luật có thể thay đổi, hãy đối chiếu văn bản hiện hành và đặc thù công việc của doanh nghiệp bạn.