Ergonomics & tư thế làm việc văn phòng
18 tình huống thường gặp ở nơi làm việc, chia theo 6 nhóm, cho nhân viên văn phòng, quản lý, HR và HSE. Với mỗi tình huống, bạn đoán thử cách làm là nên hay không nên, rồi lật xem đáp án và cách làm tốt hơn.
Nhóm 1: Ghế, bàn & tư thế ngồi
Ghế văn phòng của bạn hơi cao, chân không chạm sàn nên bạn hay gác chân lên thanh ghế.
Bạn nghĩ “quen rồi” và cứ ngồi như vậy cả ngày.
Vì sao: Chân lơ lửng hoặc gác lên thanh ghế làm tăng áp lực lên đùi và lưng dưới, rất khó giữ tư thế ngồi ổn định trong nhiều giờ.
Bạn vừa nhận một chiếc ghế mới có nhiều nút chỉnh.
Bạn dành vài phút chỉnh độ cao để bàn chân đặt phẳng trên sàn, chỉnh tựa lưng đỡ phần lưng dưới, và chừa một khoảng nhỏ giữa mép ghế với khoeo chân.
Vì sao: Ghế vừa với cơ thể giúp giữ đường cong tự nhiên của cột sống và giảm áp lực lên đùi. Khoảng chừa nhỏ ở mép ghế giúp máu lưu thông ở chân.
Bạn đang tập trung làm một báo cáo khó.
Bạn ngồi ở mép ghế, không dựa tựa lưng, cúi người về phía trước để “tập trung hơn”.
Vì sao: Không dùng tựa lưng khiến lưng dưới và cơ cổ phải gánh toàn bộ sức nặng của thân trên. Cúi người lâu ngày dễ gây mỏi lưng và cổ.
Nhóm 2: Màn hình, bàn phím & chuột
Bạn làm việc cả ngày bằng laptop đặt thẳng trên mặt bàn.
Bạn cúi đầu nhìn màn hình, gõ trực tiếp trên bàn phím của laptop.
Vì sao: Màn hình laptop thấp hơn tầm mắt nên cổ phải cúi liên tục, trong khi bàn phím gắn liền khiến vai và tay không thể ở vị trí thoải mái.
Bạn dùng máy tính để bàn có màn hình riêng.
Bạn đặt màn hình cách mắt khoảng một sải tay, mép trên ngang tầm mắt, và tránh để cửa sổ chiếu thẳng hay phản chiếu lên màn hình.
Vì sao: Khoảng cách và độ cao hợp lý giúp cổ giữ thẳng và mắt đỡ phải điều tiết nhiều. Tránh chói và phản chiếu cũng giảm mỏi mắt.
Bạn thường xuyên dùng chuột trong lúc làm việc.
Bạn để chuột ở xa mép bàn, mỗi lần dùng phải với tay ra và gập cổ tay.
Vì sao: Với tay và gập cổ tay lặp đi lặp lại nhiều giờ dễ gây mỏi vai và cổ tay, là một yếu tố làm tăng nguy cơ rối loạn cơ xương khớp.
Nhóm 3: Nghỉ giải lao & vận động
Bạn đang dở việc, ngồi liền 3-4 tiếng không rời bàn.
Bạn bỏ qua việc đứng lên vì “làm xong rồi nghỉ cho gọn”.
Vì sao: Ngồi liên tục nhiều giờ làm cơ lưng, cổ mỏi cứng và máu lưu thông kém ở chân. Việc dở dang thường kéo dài hơn dự tính.
Cuối ngày bạn thường thấy mỏi mắt vì nhìn màn hình nhiều.
Bạn áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút, nhìn vật cách xa khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây.
Vì sao: Nhìn xa định kỳ giúp cơ mắt thư giãn khỏi việc điều tiết gần liên tục. Đây là mẹo đơn giản được các chuyên gia nhãn khoa khuyến nghị để giảm mỏi mắt khi dùng màn hình.
Bạn có một cuộc gọi hoặc buổi họp trực tuyến mà phần lớn thời gian chỉ cần nghe.
Bạn đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng trong lúc nghe.
Vì sao: Tận dụng thời gian chỉ cần nghe để đổi tư thế và vận động giúp phá vỡ chuỗi ngồi lâu mà không mất thêm thời gian làm việc.
Nhóm 4: Dấu hiệu cơ thể & khi nào cần đi khám
Mấy tuần nay bạn thấy tê bì ngón tay và đau cổ lan xuống vai, nghỉ ngơi cũng không đỡ.
Bạn chỉ thoa dầu nóng rồi bỏ qua, tiếp tục làm việc như cũ.
Vì sao: Tê bì, đau lan và không đỡ sau khi nghỉ là dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá. Để lâu có thể làm tổn thương nặng hơn và khó hồi phục.
Cuối ngày bạn thấy mỏi nhẹ ở cổ và vai.
Bạn xem lại tư thế: chỉnh độ cao màn hình, ghế, nghỉ giải lao đều hơn và tập vài động tác giãn cơ nhẹ, đồng thời để ý nếu tình trạng kéo dài.
Vì sao: Mỏi nhẹ thường là tín hiệu thiết lập chỗ làm việc hoặc thói quen chưa phù hợp. Chỉnh sớm giúp tránh chuyển thành đau mạn tính.
Bạn ngồi sai tư thế cả tuần và hay đau lưng.
Bạn nghĩ tập thể thao cuối tuần là bù lại được hết.
Vì sao: Vận động là tốt cho sức khỏe, nhưng không thay thế được việc chỉnh tư thế và nghỉ giải lao đều đặn trong ngày làm việc.
Nhóm 5: Làm việc tại nhà & chỗ ngồi tạm
Bạn làm việc tại nhà và thấy sofa hoặc giường thoải mái hơn.
Bạn ngồi sofa hoặc nằm trên giường với laptop để làm việc cả ngày.
Vì sao: Sofa và giường không đỡ lưng cố định, màn hình thấp nên cổ cúi nhiều và lưng cong. Làm cả ngày trong tư thế này dễ gây đau lưng và cổ.
Bạn làm việc tại nhà nhưng chưa có bàn làm việc riêng.
Bạn dùng bàn ăn và ghế có tựa lưng, nâng laptop bằng chồng sách, dùng bàn phím rời, và đặt hẹn giờ để đứng dậy đi lại.
Vì sao: Dùng đồ có sẵn vẫn có thể đạt được các nguyên tắc cơ bản: lưng được đỡ, màn hình gần tầm mắt, tay thoải mái, và nghỉ đều.
Bạn nghe nói ngồi nhiều có hại nên muốn thay đổi.
Bạn đứng làm việc suốt cả ngày thay vì ngồi.
Vì sao: Đứng liên tục cả ngày cũng gây mỏi chân, đau lưng và ảnh hưởng tuần hoàn. Điều quan trọng là thay đổi tư thế thường xuyên, không phải chỉ đứng hoặc chỉ ngồi.
Nhóm 6: Quản lý, HR & hành chính
Là trưởng phòng, một nhân viên báo với bạn là hay đau lưng khi làm việc.
Bạn đáp: “Ai làm văn phòng mà chẳng đau lưng, chịu khó một chút.”
Vì sao: Gạt đi làm nhân viên ngại báo những lần sau, trong khi đau lưng vì làm việc có thể giải quyết được bằng chỉnh chỗ làm việc và thói quen. Nếu để kéo dài, hiệu suất và sức khỏe đều bị ảnh hưởng.
Là HR hoặc nhân viên HSE, công ty có nhân viên mới vào làm.
Bạn có bảng kiểm nhanh về chỗ làm việc (ghế, bàn, màn hình, ánh sáng) và hướng dẫn nhân viên tự chỉnh trong buổi định hướng, rồi hỏi lại sau vài tuần.
Vì sao: Hướng dẫn ngay từ đầu giúp hình thành thói quen tốt. Bảng kiểm đơn giản dễ làm và dễ lặp lại với mọi người, hỏi lại sau vài tuần giúp phát hiện chỗ chưa phù hợp.
Công ty trang bị ghế mới cho cả phòng.
Công ty mua ghế đắt tiền đồng loạt, không hỏi nhân viên và không hướng dẫn cách chỉnh, vì cho rằng “ghế tốt là đủ”.
Vì sao: Ghế chỉnh được nhưng không ai biết chỉnh thì cũng như ghế cố định. Mỗi người cao thấp khác nhau cần cài đặt khác nhau, có người còn cần thêm bục kê chân hoặc giá đỡ màn hình.
Ghi nhớ
Nội dung mang tính tham khảo chung. Hãy điều chỉnh theo đặc thù công việc và quy định của doanh nghiệp bạn. Khi có dấu hiệu ảnh hưởng đến sức khỏe, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia.