Nhận diện mối nguy & đánh giá rủi ro tại nơi làm việc
6 khái niệm và cách làm giúp nhìn ra mối nguy, đánh giá rủi ro và xếp thứ tự xử lý tại văn phòng lẫn nhà máy. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích: là gì, cách làm, cần lưu ý gì.
Nhìn ra mối nguy
Hiểu khái niệm và đi xem tận nơi.
Mối nguy và rủi ro
Mối nguy là thứ có thể gây hại, rủi ro là khả năng nó gây hại và mức độ nặng nhẹ.
Mối nguy và rủi ro
Là gì
Mối nguy là nguồn, tình trạng hoặc hành động có khả năng gây hại, ví dụ sàn dầu loang hay dây điện hở. Rủi ro là khả năng mối nguy đó gây hại thật, kết hợp với mức độ nghiêm trọng của hậu quả. Cùng một mối nguy có thể có rủi ro thấp hay cao tùy biện pháp đang áp dụng.
Cách làm
- Gọi tên mối nguy cụ thể, tránh ghi chung chung.
- Mô tả điều có thể xảy ra, với ai và hậu quả ra sao.
- Ghi các biện pháp đang có để đánh giá rủi ro còn lại.
Lưu ý
Không có tai nạn trong nhiều năm không đồng nghĩa với không có mối nguy.
Đi kiểm tra hiện trường
Mối nguy thường chỉ lộ ra khi nhìn tận nơi và nghe người làm việc nói.
Đi kiểm tra hiện trường
Là gì
Kiểm tra hiện trường là đi theo quá trình làm việc thật, quan sát điều kiện, thiết bị, hành vi và hỏi người trực tiếp làm. Công nhân thường biết rõ nhất chỗ nào dễ gặp sự cố. Nên kiểm tra ở nhiều ca, kể cả lúc bận rộn, và cả văn phòng lẫn xưởng.
Cách làm
- Chuẩn bị danh mục kiểm tra theo khu vực và quá trình làm việc.
- Quan sát và hỏi: “chỗ nào anh chị thấy ngại hoặc dễ gặp sự cố nhất?”
- Ghi lại, chụp ảnh, giao người xử lý và hạn hoàn thành.
Lưu ý
Báo trước quá lâu hay chỉ đếm vi phạm cá nhân sẽ bỏ sót mối nguy thực tế và mối nguy hệ thống.
Học từ sự việc & thay đổi
Cảnh báo sớm và cập nhật khi điều kiện đổi.
Báo cáo “suýt xảy ra”
Sự việc suýt xảy ra là cảnh báo sớm, không tốn thương tích.
Báo cáo “suýt xảy ra”
Là gì
Mô hình kim tự tháp của H. W. Heinrich từ những năm 1930 gợi ý rằng bên dưới mỗi tai nạn nặng có nhiều sự việc nhỏ và suýt xảy ra. Các con số tỷ lệ cụ thể vẫn còn tranh luận, nên hãy dùng như hình ảnh minh họa: học từ các vụ suýt xảy ra để ngăn tai nạn thật.
Cách làm
- Tạo kênh báo đơn giản như mẫu ngắn hay mã QR.
- Cảm ơn người báo, không quy lỗi hay xử phạt người nói ra.
- Điều tra nguyên nhân, sửa và thông báo kết quả cho mọi người.
Lưu ý
Nếu báo xong không có ai xử lý, hoặc người báo bị trách, kênh này sẽ nhanh chóng ngừng hoạt động.
Rà soát lại khi có thay đổi
Đánh giá rủi ro cần luôn cập nhật, không làm một lần rồi cất tủ.
Rà soát lại khi có thay đổi
Là gì
Mối nguy thay đổi khi có máy móc mới, hóa chất mới, quy trình mới, bố trí mặt bằng thay đổi hay nhân sự mới. Rà soát cũng cần sau sự cố và sau khi thực hiện biện pháp kiểm soát mới để xem rủi ro đã giảm thật chưa và có phát sinh mối nguy mới không.
Cách làm
- Đặt lịch rà soát định kỳ và khi có thay đổi lớn.
- Kiểm tra lại các biện pháp đã làm có hiệu quả và có bị bỏ không.
- Phổ biến kết quả cho người làm việc tại khu vực đó.
Lưu ý
Hồ sơ dày nhưng không ai đọc thì không bảo vệ được ai. Hãy rút gọn và dùng trong công việc hằng ngày.
Đánh giá & xử lý
Xếp ưu tiên và chọn biện pháp hiệu quả.
Ma trận rủi ro: khả năng và hậu quả
Xếp mức rủi ro bằng hai trục: có dễ xảy ra không, nếu xảy ra thì nặng thế nào.
Ma trận rủi ro: khả năng và hậu quả
Là gì
Ma trận rủi ro là bảng đơn giản có một trục là khả năng xảy ra, trục còn lại là mức độ nghiêm trọng của hậu quả. Ô giao nhau cho biết mức rủi ro (thấp, trung bình, cao) và giúp quyết định xử lý việc nào trước. Mỗi doanh nghiệp có thể tự thiết kế số bậc cho phù hợp.
Cách làm
- Liệt kê các rủi ro đã nhận diện.
- Chấm điểm khả năng xảy ra và mức hậu quả cho từng rủi ro.
- Xử lý trước các rủi ro cao, đặt người phụ trách và thời hạn.
Lưu ý
Ma trận chỉ là công cụ hỗ trợ ra quyết định, không thay thế phán đoán của người có kinh nghiệm. Khi chưa xử lý được ngay, dùng biện pháp tạm thời.
Thứ bậc kiểm soát rủi ro
Ưu tiên biện pháp làm mối nguy biến mất hơn biện pháp dựa vào việc người ta nhớ.
Thứ bậc kiểm soát rủi ro
Là gì
Thứ bậc kiểm soát xếp biện pháp từ hiệu quả nhất đến yếu nhất: loại bỏ mối nguy, thay thế bằng thứ ít nguy hiểm hơn, biện pháp kỹ thuật như che chắn hay thông gió, biện pháp hành chính như quy trình và huấn luyện, cuối cùng là phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE).
Cách làm
- Hỏi trước: có loại bỏ hay thay thế được mối nguy không?
- Nếu chưa, dùng che chắn, khóa liên động, thông gió.
- Bổ sung quy trình, huấn luyện và PPE cho phần rủi ro còn lại.
Lưu ý
Biển cảnh báo và nhắc nhở là biện pháp yếu, không nên là biện pháp duy nhất cho rủi ro cao.